Nog wat fotootjes van Toteel. De laatste klimpartij werden we vergezeld door baboons!

En ma had het over de lente en alle jonge dieren in de wei, ook hier! Hoewel je zou denken bij deze temperaturen dat het hartje zomer is. Het regenseizoen laat hopelijk niet lang meer op zich wachten.

Dat is lang geleden alweer… En ooh wat blijft het onhandig met die fotos uploaden. En nu heb ik onderstreping van het bericht en weet niet hoe dat nu weer komt en hoe het weg kan. Misschien is het niet te zien in het echte bericht straks. Insha’allah.

Ja niet zoveel te vertellen blijkbaar, dan maar weer wat foto’s uit de buurt. De fotos tonen eigenlijk allemaal beneficiaries van dat livelihoods project wat ik al eerder beschreven had. Helaas is het niet gelukt een tweede project binnen te halen, tot nu toe. Maar wie weet, we blijven zoeken.

De verkiezingen zijn toch allemaal redelijk rustig verlopen. Geen verrassingen in de uitslag, en op naar de referendum voor het zuiden. Dat moet begin volgend jaar plaats vinden, om te bepalen of ze onafhankelijk willen of toch als 1 geheel blijven.

Het is nu erg heet, boven de 45 graden neem ik zomaar aan. Behoorlijk slopend zonder de airco maar gelukkig hebben we die in de office en in huis dus dat scheelt. Voor ons.

Hier staat het rode kruis om bekend. Eerste Hulp trainingen, de afgelopen week gehouden ter voorbereiding op de verkiezingen voor teams uit de 3 dorpen waar ons project werkt. De SRCS gaat de komende dagen door met trainen van vrijwilligers die hulp kunnen bieden bij ongeregeldheden rondom de verkiezingen 11-13 April. Spannende tijden…

Waar zijn wij zo druk mee geweest de afgelopen maand???

Daar was dan eerst het bezoek aan Nederland. Pa met een herseninfarct in het ziekenhuis. Gelukkig was hij er snel bij en is de uiteindelijke schade meegevallen (afasie, spraakstoornis). Na 3 wkn ziekenhuis en ik geloof 2 wkn revalidatiecentrum mocht hij wel naar huis. Omgaan met zijn lichte beperkingen is het grootste probleem geloven we, snel gefrustreerd en dan moet hij toch proberen door te gaan, op te lossen, blijven oefenen en er aan werken.

Tussendoor was daar een conferentie in London over de gezondheidzorg in Darfur wat wel een bijzondere bijeenkomst was van vnl diaspora en professoren uit Sudan. Er waren een aantal aanbevelingen gedaan, geen concrete plannen en of het zoden bij de dijk brengt (?) hangt af van hoe de groep verder gaat, hieraan opvolging geeft. Ook wel weer aardig even terug te zijn in het Londonse… dat was toch alweer 4 jr geleden dat ik daar een jaar die masters gedaan had.

Terug in Sudan maar voor ik weer in Kassala was duurde het nog een week om de travel permit op orde te krijgen en voor je het weet ben je dan bijna een maand uit het veld. Inmiddels een nieuwe collega erbij gekregen, een ugandese watsan (water and sanitation) specialist. Sabine is vertrokken (van de duitse club) en hij heeft haar kamer ingenomen. Maar ruim een week later moest hij weer terug naar Khartoum, zijn tijdelijke visa was verstreken en die is nog steeds in aanvraag lopende… Gaat wat langzaam.

Met het programma lopen de zaken wel gewoon door. Plus we kregen de mogelijkheid mee te dingen naar een nieuw project in livelihoods. Daar hadden we een project van dat officieel 31 maart beeindigde, na ruim 2 jr. Was een boeiend project, een wat nieuw gebied om in te werken voor bijna iedereen die er mee betrokken was. En mn door de inzet van de locale coordinator, Hadal, dat het zo goed verlopen is! Hij is er helemaal in gegroeid en omdat hij ook van daar is, de locale taal spreekt, een-van-hun, zeer gedreven ook om wat voor zijn mensen te doen. Dus het zou mooi zijn als we nog een kans krijgen verder met hem te werken.

Hij had een ceremony georganiseerd als einde project (zie de fotos), bijgewoond door alle beneficiaries en belangrijke personen die hadden bijgedragen. In het kort het project had gezorgt voor het toewijzen van landbouwgrond aan de IDPs (displaced) door de local authority, verbetering van de grond door aanleggen van water harvesting systemen (het spaarzame regenwater wat er dan valt verzamelen en verdelend), geiten voor ondersteuning van de zwaksten onder de IDPs, en vrouwen getrained in het maken van sandalen, decoraties en matten. Dit allemaal om de inkomens te verbeteren welke dan weer zou kunnen leiden tot betere toegang tot de gezondheidszorg, schoon water etc waar veelal voor betaald moet worden als er geen extra steun is. De SRCS had 4 IDP camps ondersteunt sinds 2003 ook met gezondheidszorg (en water voorziening) maar heeft dat vorig jaar overgedragen aan het ministerie.

Mn voor de IDPs maar ook voor de andere rurale communities blijft dit zgn ‘livelihoods’ toch wel de grootste uitdaging in dit nogal droge, harde, hete environment. Toch schijnt de grond wel redelijk vruchtbaar te zijn maar de regens worden steeds minder (in de loop der jaren). Daarnaast hebben de mensen veel verloren tijdens de oorlog tot aan 2006, liggen er nog mijnen her en der en zijn de basale voorzieningen nog beperkt in dit uitgestrekte deel waar de dorpjes ver verspreid liggen. Kortom, lots of challenges… en dus hopelijk krijgen we de kans er verder mee aan de slag te gaan.  

Dan opeens bevind je je weer in een wolle trui bij de kachel en schaatsen op tv…

Wat een overgang na Sudan, waar de ergste ”kou" voorbij was en het kwik alweer boven de 40 begon te stijgen. Tja, het nadeel van het werken in Verwegistan: dat telefoontje van huis… Mijn broer die het altijd veels te druk heeft met baan-computers-files-koken-vrouw en kinderen (die volgorde?!), meldde zich opeens op de skype. Vaders opgenomen in het ziekenhuis met een herseninfarct. Wel ja..! Nu zijn daar tal van variaties op, maar na de eerste verbetering gevolgd door toch weer achteruitgang, deed me wel besluiten het al geplande reisje naar London-NL even te vervroegen. Zoiets komt nooit gelegen. Net die zaterdag zou de nieuwe collega arriveren in Khartoum, de Country Representative was nog op verlof en ik nam voor hem waar, etc. Maar goed, Zo gedaan dat ik nog wel de nieuwe collega kon ontvangen door zaterdag af te reizen naar Khartoum (7 uur in de auto), zondag ‘over te dragen’ en zondagnacht te vliegen via Istanbul naar Amsterdam.

Iemand vroeg me nog waarom ik niet direct vloog met de KLM gewoon. Ik denk altijd, waarom moet iemand nu persee direct willen vliegen? Het scheelde toch wel 1/3e van de prijs en kwa tijd maakte het nou niet zo’n verschil (want ook KLM vliegt via Addis). Ben ook niet zo’n fan van die club want hoewel de maatschappij van het land met de langste mensen, hebben zij de kortse beenruimte. En dan die overgang meteen al in dat klm-blauwe met een "Goedeavond mevrouw"! Enfin… we hadden vanuit Khartoum al vertraging en daardoor miste ik mijn aansluiting in Istanbul en moest ik 5 uur langer wachten! Les geleerd. Alle lof voor Turkish Airlines want ik werd zo vooraan de balie gezet en zonder vragen of gezeur werd mijn ticket hup omgezet naar de eerst volgende vlucht!

Dan kom je aan op Schiphol… en wat doen ze? Gaan al paspoorten controleren voordat je de slurf uit bent! Je weet wel, zo’n slurf zonder verwarming, met kieren, in je blouse en hemd aan als je uit Sudan komt. Brrr…. Maar dan, diezelfde broer die nooit tijd heeft, staat dan wel voor je klaar met trui-jas-sjaal en koffie!

Vandaag dan in het ZH geweest. Een hele andere man voor je neus, die niet goed uit z’n woorden kan komen, het allemaal niet zo goed kan volgen. Nou ja, de details laat ik allemaal maar even. Het is wel vreselijk schrikken en behoorlijk waardeloos allemaal. Maar aan de andere kant denk ik wel dat er nog veel te behalen valt met de nodige therapie enzo. Wel wonderlijk dat hij zich zo goed houdt! Of is dat onderdeel van het beeld? Hm. In ieder geval… blij, heel blij dat ik gekomen ben en dat ik ‘m gezien heb.

Trouwens… ja zo’n ziekenhuis is dan wel meteen zo’n heel contrast met het Pediatric hospital die ik donderdag nog bezocht in Kassala. Zo’n bed alleen al, supersonisch met knopjes voor diverse standen. Een tv hangend boven het bed. Een buffet-car die langs komt voor de lunch. En hoeveel verpleging / verzorgend personeel! Maar, wil je een arts spreken? Ho ho… nee dat is dan toch wel heel erg ingewikkeld.

Ook wel grappig, was even in de stad, liep er tegen zo’n collectant voor StopAidsNow of ik even tijd had? ‘Wist u dat er elke 30 seconde een aidsbaby geboren wordt?’ (Aidsbaby? pardon?) ‘en dat die voor hun 2e jaar overlijden maar dat daar nu medicijnen voor zijn, zodat babies zonder aids geboren worden, heel belangrijk in Africa. Maar weest u niet bang, ik zal u niet vragen naar Africa te gaan…’

Vele reacties op de Jabana-makerij! En de vraag hoe vaak ik dat nu doe?

Elke ochtend he! …. eh… nou mooi niet dus. Maar toevallig wel gister weer 2 keer. Het zit ‘m meer in het klungelen met vuur en dan die bonen branden en stampen, dan het uiteindelijke drinken. Ik heb de verhoudingen nog niet goed. Sabine (huisgenoot) blijft diplomatiek in haar reactie – "mmm ‘t ruikt heerlijk", zwijgend over de smaak. Samara, die door de weeks de flat schoonmaakt, was een ochtend gekomen met een beter stoofje, kacheltje, hoe noem je zoiets? voor de charcoal. Schattig van haar, maar ik merkte nog geen verschil dat het daarmee een stuk makkelijker zou zijn! Geduld, blijven oefenen…

We hebben het hier even druk gehad met bezoek van Tahina van de Canadeze Rode Kruis. Twee volle dagen het veld in en de rest besprekingen in de office, werken aan het rappoort en aan de budgetten en dat soort werk. Een dag op+neer naar Hamash Koreib, altijd een eye-opener blijkbaar voor mensen, hoe moeizaam het werk is hier. De remoteness van het geheel, de conservatieve cultuur, basaal laag opleidingsnivo, de beperke mogelijkheden voor livelihood, etc.

Een andere dag zijn we via Darasta naar Telkook gereden. Daar doet het project aan water voorziening en hygiene promotion. Hanan heeft er onlangs bij schoolclubs jongens getrained in omgaan met de environment, hygiene, sanitation en dat soort zaken. Door middel van drama, songs, voetbal proberen de aandacht op deze belangrijke zaken te brengen naar hun medeklasgenoten en naar hun familie. Tijdens ons bezoek hebben ze wat laten zien wat ze konden! Enthousiast en heel leuk! (in dit gebied zijn er amper scholen voor meisjes. Zij leren de Qur’an lezen en tellen, khalas. Ze hebben het later te druk met koffie zetten… ).

By the way, het is verboden fotos te maken van Beja vrouwen. Onlangs was er een buitenlandse vrouw die voor een organisatie daar op bezoek was. Ze had wel permissie gevraagd om fotos te maken maar dat ze vrouwen op de foto ging zetten, dat kon echt niet. Zonder pardon is ze door de security forces weggehaald en is ze wsl niet meer welkom.

Hier wat fotos van activiteiten van het programma: waterputten die "protected" zijn. De man haalt water voor zijn vee. Home gardens voor vrouwen om een gevarieerder dieet te stimuleren. De solar panels van de waterpomp in Telkook. Dit was voor Sudan een innovatie! Hoewel de investering even duur is, gaan de panels wel langer mee zonder veel onderhoud. Dieselpompen zoals meestal gebruikt moeten geopereert worden, hebben onderhoud en fuel verbruik en zijn dus op langere termijn duurder. Het project heeft ongeveer 13 solar pumps geinstalleerd in 4 communities en 3 IDP camps. De drama-play op de foto is van een jongen die water dronk op de markt en ziek werd, naar de doctor moest en daar een lecture kreeg over hygiene en schoon water. Het zingende jongetje op de foto is werkelijk een performer eerste klas! Als ik videootjes kon uploaden…!   

Ja ja het moest er van komen, eindelijk! Mijn eigen koffie-uitzetje hoor, net aangeschafd her en der op de markt onder veel enthousiasme, maar vooral ook veel twijfel!,  van de verkopers dat een khawajiya zelf jabana wilde gaan maken op hun manier…Een ijzeren charcoal standje, de simpele lichte variant; een stamper en vijzel (?); een recycled blik vervormd tot bonen-brander; een potje-met-tuit voor op het vuur; de jabana, als serveer kannetje; zakje stro als filter; en dan de charcoal, koffie bonen en de gember..de funjal (koffiekopjes) had ik al. Maar wat een feest op het balkonnetje, om het charcoal vuurtje aan te krijgen. De bonen uiteindelijk maar boven de gasstel in de keuken gebrand! de gember gestampt, vervolgens de bonen …alles over in het kannetje met wat water boven de inmiddels toch wel goedbrandende charcoal, wonderbovenwonder! en na het koken over in de jabana! plukje stro in de tuit, suiker in het kopje en schenken maar… Heeeeerlijk!!! Moet nog wel meer oefenen in dat fijnstampen! Filtertje zat vol met halve bonen en brokken gember!

En ga ik dit ritueel elke ochtend herhalen????

uhhhjah.

Ik had me nog een RnR tegoed. (Rest and Relax, zoiets; 5 vrije dagen om even het veld uit te gaan, bij te komen en verfrist weer terug te keren. Een ‘must’ in gebieden als Darfur maar hier in het oosten is het allemaal wel rustig en m.i. niet nodig, zeker niet elke 8 wkn! Maar, niet dat ik er dan geen gebruik van maak… zo ben ik dan ook weer ) Het kwam ook goed uit, de week van kerst om dan in Khartoum te zijn. Dan is er een soort van uittocht van expats om kerst thuis te willen/moeten vieren en die gaan allemaal via Khartoum en dus kan ik ze allemaal nog even zien! Allemaal, alsof het om hordes gaat. In ieder geval mijn vrienden/collegas van Darfur, wel 3 geteld!!!! Toeval wilde ook dat een collega van destijds South Sudan vanuit haar nieuwe WHO-baan in Geneva naar Khartoum kwam voor een wedding dus die kon ik ook nog mooi even treffen.

Er is meer te zeggen hoor voor kerst in Khartoum: geen aparte winkelopeningstijden, geen Scrooge op tv, geen top 1000 (met die eeuwige Bohemian Rhapsody op 1!) op de radio, geen Jingle Bells uit de shops, geen ijzel op straat, geen sneeuwbal in ‘t gezicht, en het is gewoon nog licht tot 7pm! KLM vliegt rechtstreeks op Khartoum, dan weet u dat alvast…

Leuk dus om de collegas uit Darfur weer te zien en de verhalen te horen hoe het nu gaat met het project en met de mensen daar.

Op bezoek bij Remijo thuis, was ook gezellig. Vader van 8 zonen (zoons?) en voor zover ik kon zien was ze niet weer zwanger! Maar man-o-man, van een cultuur (South) waarbij voor de gemiddelde bruidsprijs 20-100 koeien betaald moet worden, ben je wel klaar met alleen maar jongens…pfff! Altijd leuk bij hun op bezoek te komen en al dat spul te zien. Adrienne kwam dus aan vanuit Europa en daar kerstdag mee doorgebracht. Ik noemde wel ‘geen aparte openingstijden’ maar het restaurantje waar we net hadden afgesproken was wel toevallig dicht die dag. Niet vanwege kerst maar vanwege een overlijden binnen de stam-kring van gasten. We zijn uitgeweken naar iets anders en hebben daar enkele uurtjes doorgebracht, bij babbelend over ‘de toestand in de (onze) wereld’.

En verder… helemaal rest en relax was het niet geworden want oud-collega Ben vroeg om een helpende hand met een rapport voor de donor van dat programma in Darfur, hoewel ik er al ruim een half jaar weg ben! Maar, dat doe je dan voor je vrienden en vooruit, zo dus wel enkele dagen bezig geweest alsnog achter de computer met getalletjes en grafiekjes en verhaaltjes. Zondag terug gevlogen en na een gewone werkweek het nieuwe jaar in gegaan, practisch ongemerkt.

Op nieuwjaarsdag uitgenodigt door de dochter van de baas hier en mee geweest met haar, wat familie en buren op een picnic in Sawadi. Aan de rand van het stadje liggen farms met boomgaarden (sinaasappel, lemon, mango) en wat ik kon zien als uien-velden, vlak bij de nu-droge rivier Gash. Wel fraai, door de schaduw van de bomen, koel, en weg uit de stad. Was gezellig, allemaal meiden/vrouwen en jonge kinderen, koffie maken/koffie drinken, zingen, spelletje doen, eten maken, snabbelen en gewoon rond hangen, babbelend in het half arabisch, kwart engels en veel handen-voeten werk (voor mij dan). De dag wel vermaakt. Oh ja, een van de dames kon met schelpjes de toekomst voorspellen en met een serieus know-all gezicht kreeg ik te horen dat ik nog wel dit jaar ging trouwen, dat ik 4 kinderen ging krijgen, een auto ging kopen, dat een man met 2 vrouwen mij blij zou maken en dat de belangrijke man van het werk mij geld zal geven…

En dan ‘s avonds So You Think You Can Dance op tv…Heerlijk begin van 2010!